„Wyzwania zrównoważonego rozwoju w Polsce” – to tytuł podręcznika zrównoważonego rozwoju wydanego przez Fundację Sendzimira. Systemy zarządzania zrównoważonym rozwojem w biznesie, zrównoważona produkcja, konsumpcja, budownictwo i architektura, strategie i wskaźniki zrównoważonego rozwoju, transport miejski czy gospodarka komunalna – to tylko niektóre z poruszanych w nim zagadnień. Oprócz tradycyjnej książki, publikacja została przygotowana również w formie e-book; można ją przeczytać na stronie www.sendzimir.org.pl/podrecznik.

15 rozdziałów, pogrupowanych w cztery części (podstawy; biznes; samorząd lokalny; konsument i obywatel) zilustrowano obszernymi studiami przypadku z Polski, a także dodatkowymi przykładami z innych krajów. Jak w recenzji książki napisał prof. Ryszard Janikowski: „Do tej pory na rynku księgarskim nie ma żadnej odpowiedniej pozycji w tym zakresie o charakterze podręcznikowym. Recenzowana praca znakomicie wypełnia tą lukę.”

Spis treści

Spis rysunków
Spis tabel
Podziękowania
Przedmowa Jana Sendzimira

Wstęp

Część I. Podstawy

Rozdział 1. Związki gospodarki, społeczeństwa i środowiska
1.1. Wprowadzenie
1.2. Gospodarka i społeczeństwo jako systemy zależne od środowiska
Narzędzie 1.N1. Nierynkowe metody wyceny
1.3. Efekty zewnętrzne
Narzędzie 1.N2. Internalizacja kosztów zewnętrznych
1.4. Brak wiedzy
1.5. Instytucje i kapitał społeczny
Narzędzie 1.N3. Partycypacja społeczna
1.6. Podsumowanie
Źródła praktyczne
Pytania
Studium przypadku 1.P1. Ile warta jest Puszcza Białowieska?
Studium przypadku 1.P2. Polskie połowy dorsza na Bałtyku
Studium przypadku 1.P3. Zakład produkcji płyt wiórowych a środowisko i społeczność lokalna

Rozdział 2. Podejście systemowe
2.1. Wprowadzenie: perspektywa systemowa
2.2. Podejście systemowe w praktyce
2.3. Diagramy pętli przyczynowych
2.4. Gry i symulacje uczestniczące
2.5. Podsumowanie: zrównoważony rozwój jako koncepcja systemowa
Źródła praktyczne
Pytania
Studium przypadku 2.P1. Zrównoważony rozwój w Dolinie Baryczy
Studium przypadku 2.P2. Wizja alternatywnego zarządzania doliną rzeki Cisy

Rozdział 3. Elementy teorii zrównoważonego rozwoju
3.1. Wprowadzenie
3.2. Próby operacjonalizacji
3.3. Sformalizowane podejścia do sprawiedliwości międzypokoleniowej
3.4. Wskaźniki trwałego rozwoju
3.5. Ekonomiczna koncepcja dobrobytu
3.6. „Zazielenienie” konwencjonalnego PKB
3.7. Trwałość a skala działania
3.8. Podsumowanie
Źródła praktyczne
Pytania    

Część II. Biznes

Rozdział 4. System zarządzania zrównoważonym rozwojem
4.1. Wprowadzenie
4.2. Faza przygotowawcza
4.3. Wizja
4.4. Program zrównoważonego rozwoju
4.5. Proces zrównoważonego rozwoju
4.6. Ewaluacja zrównoważonego rozwoju
4.7. Proces innowacji    
4.8. Dialog z interesariuszami
4.9. Raport zrównoważonego rozwoju
4.10. Podsumowanie    
Źródła praktyczne
Pytania    
Studium przypadku 4.P1. Wdrażanie „Wytycznych do raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju” GRI w BRE Banku
Studium przypadku 4.P2. Opracowanie „Strategii zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialnego biznesu” w Grupie Kapitałowej PGNiG

Rozdział 5. Zrównoważona produkcja
5.1. Wprowadzenie: „wykorzystajmy każdy skrawek surowca”
5.2. Eko-efektywność    
Narzędzie 5.N1. Ocena cyklu życia produktu
Narzędzie 5.N2. Eko-projektowanie
5.3. Ekologia przemysłowa
5.4. Podsumowanie
Źródła praktyczne
Pytania
Studium przypadku 5.P1. LCA jako narzędzie wspomagające eko-projektowanie

Rozdział 6. Budownictwo i architektura
6.1. Wprowadzenie
6.2. Energia
Narzędzie 6.N1. Termomodernizacja i poprawa sprawności źródeł ciepła
6.3. Surowce, materiały i woda
6.4. Powietrze i klimat wnętrz
6.5. Metody produkcji budowlanej
6.6. Projektowanie architektoniczne
Narzędzie 6.N2. Certyfikacja budynków
6.7. Podsumowanie
Źródła praktyczne
Pytania    
Studium przypadku 6.P1. Projekt demonstracyjny renowacji ekologicznej Kwartału Turzyńskiego w Szczecinie
Studium przypadku 6.P2. Dom z prasowanych beli słomianych w Przełomce

Rozdział 7. Zarządzanie łańcuchem dostaw    
7.1. Wprowadzenie    
7.2. Od systemu zarządzania środowiskowego do zrównoważonego zarządzania łańcuchem dostaw
Narzędzie 7.N1. Audyt dostawców    
7.3. Odbiorca dyktuje warunki dostawy    
Narzędzie 7.N2. Zielone zamówienia publiczne    
Narzędzie 7.N3. Eko-etykietowanie    
7.4. Podsumowanie    
Źródła praktyczne    
Pytania    
Studium przypadku 7.P1. IKEA: „niskie ceny, ale nie za wszelką cenę”    

Rozdział 8. Zastępowanie produktów usługami    
8.1. Wprowadzenie    
8.2. Gospodarka oparta na funkcjonalności    
8.3. Systemy produktowo-usługowe (PSS)
8.4. Podsumowanie    
Źródła praktyczne    
Pytania    
Studium przypadku 8.P1. Sytuacja bibliotek publicznych w Polsce

Część III. Samorząd lokalny

Rozdział 9. Strategie i wskaźniki zrównoważonego rozwoju
9.1. Wprowadzenie: zrównoważony rozwój jako cel strategiczny
9.2. Dokumenty strategiczne
9.3. Integracja pomiaru zrównoważonego rozwoju i jakości życia
Narzędzie 9.N1. Audyt Lokalnej Agendy 21
9.4. Podsumowanie
Źródła praktyczne
Pytania
Studium przypadku 9.P1. Lokalna Agenda 21 w Polsce
Studium przypadku 9.P2. Standard Projektu Umbrella

Rozdział 10. Urbanistyka i gospodarka przestrzenna
10.1. Wprowadzenie: wyzwania urbanizacji
10.2. Historyczny rozwój idei miasta
10.3. Stan gospodarki przestrzennej w Polsce
Narzędzie 10.N1. Planowanie i programowanie rozwoju
10.4. Zasady zrównoważonego rozwoju przestrzennego
Narzędzie 10.N2. Zarządzanie przestrzenią
Narzędzie 10.N3. Partycypacja społeczna w planowaniu przestrzennym
Narzędzie 10.N4. Certyfikacja
10.5. Podsumowanie
Źródła praktyczne    
Pytania    
Studium przypadku 10.P1. „Stara” Nowa Huta
Studium przypadku 10.P1. Eko-miasteczko Siewierz

Rozdział 11. Transport miejski
11.1. Wprowadzenie
11.2. Przyczyny narodzin zrównoważonej mobilności
Narzędzie 11.N1. Rower miejski
Narzędzie 11.N2. Formy ograniczania ruchu samochodów na terenie miast
11.3. Transport jako system zintegrowany
Narzędzie 11.N3. Zintegrowane węzły przesiadkowe
11.4. Zrównoważona mobilność jako proces
11.5. Podsumowanie
Źródła praktyczne    
Pytania    
Studium przypadku 11.P1. System komunikacyjny Krakowa
Studium przypadku 11.P2. Most Śląsko-Dąbrowski w Warszawie

Rozdział 12. Zrównoważona gospodarka komunalna
12.1. Wprowadzenie
12.2. Gospodarka odpadami komunalnymi
12.3. Gospodarka wodno-ściekowa
Narzędzie 12.N1. Toalety separujące
Narzędzie 12.N2. Oczyszczalnie roślinne
12.4. Gospodarka energią
12.5. Partycypacja społeczna
12.6. Podsumowanie
Źródła praktyczne    
Pytania    
Studium przypadku 12.P1. Oczyszczalnia roślinna dla Dziewina

Rozdział 13. Partnerstwo publiczno-prywatne
13.1. Wprowadzenie
13.2. PPP jako sposób lepszej realizacji zadań publicznych
13.3. Przygotowanie dobrego partnerstwa
13.4. Podsumowanie
Źródła praktyczne    
Pytania    
Studium przypadku 13.P1. Termy Warmińskie: przykład budowy partnerstwa

Część IV. Konsument i obywatel

Rozdział 14. Zrównoważona konsumpcja
14.1. Wprowadzenie
14.2. Tyrania małych decyzji
14.3. Odpowiedzialność
Narzędzie 14.N1. Ocena komunikatu firmy
14.4. Rozsądek
Narzędzie 14.N2. Eko-zespoły
14.5. Podsumowanie
Źródła praktyczne    
Pytania    
Studium przypadku 14.P1. Edukacja konsumentów prowadzona przez organizacje pozarządowe w Polsce
Studium przypadku 14.P2. Rynek produktów sprawiedliwego handlu w Polsce

Rozdział 15. Sieciowe działania obywatelskie
15.1. Wprowadzenie
15.2. Uwierzmy, że świat da się zmienić!
15.3. Znaczenie kapitału społecznego i wzajemnego zaufania
15.4. Znaczenie sektora obywatelskiego w Polsce
Narzędzie 15.N1. Internet a działania obywatelskie
15.5. Przedsiębiorczość społeczna, wartości postmaterialne i kreatywność
15.6. Podsumowanie: działania obywatelskie w czasach słabych więzi
Źródła praktyczne    
Pytania    
Studium przypadku 15.P1. Grupa Pewnych Osób
Studium przypadku 15.P2. Wioski tematyczne w Polsce

Zakończenie

Bibliografia

Indeks